Ogólna charakterystyka gminy

2005-03-30 1452
Art. czytany: 4044 razy

Ogólna charakterystyka gminy Nowe Piekuty 1. Położenie i ogólne dane fizjograficzne Gmina Nowe Piekuty jest gminą wiejską, zlokalizowaną w południowo – zachodniej części województwa podlaskiego, we wschodniej części powiatu wysokomazowieckiego. Gmina Nowe Piekuty od północy graniczy z gminą Sokoły i Wysokie Mazowieckie, od zachodu – z gminą Szepietowo, od południa z gminą Brańsk (powiat bielski), a od wschodu z gminą Poświętne (powiat białostocki). Miejscowość gminna Nowe Piekuty zlokalizowana jest południowej części gminy. Gmina Nowe Piekuty zajmuje powierzchnię 10937 ha i jest najmniejszą gminą na obszarze powiatu wysokomazowieckiego. Na jej terenie znajduje się 35 miejscowości wiejskich posiadających status sołectwa, które zamieszkuje łącznie 4137 mieszkańców (wg danych statystycznych z dnia 30 czerwca 2003 r.). Sposoby użytkowania analizowanego terenu przedstawia tabela nr 1. Tabela 1 Struktura użytkowania terenu na obszarze gminy Nowe Piekuty Powierzchnia w hektarach Ogółem Użytki rolne: Lasy Wody Grunty zabudowane i zurbanizowane Nieużytki Inne grunty orne sady łąki i pastwiska 10937 7209 31 1313 1769 33 209 34 339 Gmina Nowe Piekuty jest terenem typowo rolniczym. Użytki rolne zajmują tu ponad 78% jej powierzchni, z czego prawie 66% stanowią grunty orne. 2. Sytuacja demograficzna Według danych GUS na dzień 30.06 2003 r., gminę Nowe Piekuty zamieszkiwało 4137 mieszkańców (tabela nr 2). Średnia gęstość zaludnienia gminy jest zbliżona do średniej terenów wiejskich powiatu wysokomazowieckiego (37 osób/km2) i wynosi 38 osób/km2. Na analizowanym obszarze, na 100 mężczyzn przypada 96 kobiet, co jest wskaźnikiem Na analizowanym obszarze, na 100 mężczyzn przypada 96 kobiet, co jest wskaźnikiem słabszym, w porównaniu z innymi obszarami wiejskimi powiatu wysokomazowieckiego oraz województwa, gdzie na 100 mężczyzn przypada odpowiednio 97 i 98 kobiet. Tabela 2 Liczba ludności gminy Nowe Piekuty w odniesieniu do powiatu wysokomazowieckiego. Miejsce Liczba ludności Udział % w połowie roku 2003 1999 r. 2001 r. 2002 r. 30.06.2003 r. gmina Nowe Piekuty 4188 4237 4159 4137 6,86 powiat wysokomazowiecki 62002 61618 60389 60270 100 Struktura wieku ludności gminy Nowe Piekuty, według danych GUS na koniec roku 2002, przedstawia się następująco: · ludność w wieku przedprodukcyjnym – 1077 osób · ludność w wieku produkcyjnym – 2249 osób · ludność w wieku poprodukcyjnym – 849 osób. Na przestrzeni kilku ostatnich lat zauważalne jest sukcesywne zmniejszanie się liczby ludności wiejskiej oraz starzenie się tej części populacji. Do ujemnych zjawisk demograficznych zaliczyć należy również: nadmierną migrację ze wsi do miast młodzieży bardziej wykształconej oraz przewagę mężczyzn na obszarach wiejskich. Przewidywane zmiany liczby i struktury wieku ludności w latach 2000-2020 na terenie gminy Nowe Piekuty przedstawia tabela nr 3. Tabela 3 Wstępna pomigracyjna prognoza ludności na terenie gminy Nowe Piekuty do 2020 roku Przedziały wiekowe ludności 2000 2005 2010 2015 2020 liczba osób % liczba osób % liczba osób % liczba osób % liczba osób % 0-2 149 3,5 140 3,4 140 3,5 130 3,4 120 3,2 3-6 214 5,1 180 4,4 180 4,5 175 4,5 170 4,6 7-12 362 8,6 320 7,8 260 6,5 250 6,5 250 6,8 13-15 191 4,5 170 4,1 140 3,5 120 3,1 120 3,2 7-14 492 11,7 - - - - - - - - 15-17 195 4,6 - - - - - - - - 16-18 194 4,6 190 4,6 170 4,3 130 3,4 120 3,2 19-24 421 10,0 410 10,0 360 9,0 300 7,8 230 6,2 0-17 1.050 24,9 940 22,9 840 21,0 770 20,0 740 20,0 18-59K/64M 2.321 55,2 2.350 57,3 2.360 59,0 2.270 59,0 2.140 57,8 60+K/65+M 838 19,9 810 19,8 800 20,0 810 21,0 820 22,2 OGÓŁEM 4.209 100,0 4.100 100,0 4.000 100,0 3.850 100,0 3.700 100,0 3. System komunikacyjny i infrastruktura 1. Transport drogowy i kolejowy Drogi Podstawowy system komunikacyjny na terenie gminy Nowe Piekuty stanowi układ drogowo-uliczny. Przez analizowany obszar przebiega łącznie 171 km dróg: · 12 km drogi wojewódzkiej nr 659 o przebiegu: Topczewo – Zalesie – Kiewłaki – Hodyszewo – Koboski – Nowe Piekuty – Kostry Noski – Dąbrówka Kościelna; · 74 km dróg powiatowych (tabela nr 4), z czego 56 km to drogi utwardzone; · 85 km dróg gminnych, z czego 23 km to drogi utwardzone. Tabela 4 Drogi powiatowe na terenie gminy Nowe Piekuty Numer drogi Nazwa drogi 23723 Ruś Stara – Jabłoń Kościelna – Jabłoń Jank. – Tłoczewo – Nowe Piekuty – Markowo Wólka 23725 Sokoły – Racibory Nowe – Łopienie Zyski – Nowe Piekuty 23727 Sokoły – Wypycha – Dworaki Staśki – Penzy – Rzące – Jabłoń Kościelna 23730 Wysokie Mazowieckie – Brzóski Stare – Brzóski Tatary – Jabłoń Kościelna 23731 Przerośl Wojsławy (gr. st. woj.) – Jabłoń Dąbrowa – Jabłoń Kościelna 23732 Dąbrówka Kościelna – Moczyły Jakubow. – Jabłoń Jankowce 23733 Stawiereje 4 Podleśne – Kostry Litwa – Skłody Borowe 23791 Pietraszki (gr. st. woj.) – Sendowo Budy – Jośki do drogi nr 23790 23792 Skłody Borowe – Rzepki Nowe – dr 689 23726 Mazury – Jabłoń Kościelna Transport kolejowy Przez północną część gminy Nowe Piekuty przebiega linia kolejowa znaczenia państwowego: Warszawa – Białystok – Sokółka – Kuźnica Białostocka/Grodno, prowadząca ruch osobowy i towarowy. Gmina Nowe Piekuty posiada dość dobre warunki komunikacyjne – ma połączenie z Wysokiem Mazowieckiem, Łapami i Brańskiem oraz Sokołami i Szepietowem. Od 1999 roku nie prowadzono w gminie Nowe Piekuty budowy nowych dróg. 2. Sieć gazowa i energetyczna Na obszarze gminy Nowe Piekuty nie ma sieci gazowej i w najbliższych latach nie przewiduje się zgazyfikowania danego terenu. Długość sieci elektroenergetycznej wynosi 157 km. W energię elektryczną zaopatrzone są wszystkie obiekty na terenie gminy. 3. Infrastruktura związana z zaopatrzeniem w energię cieplną Na terenie gminy nie ma zbiorczego systemu ogrzewania. Budownictwo jednorodzinne, zakłady usługowe i szkoły posiadają indywidualne systemy grzewcze. Obecnie wykorzystywane źródła energii cieplnej stanowią: w 97% węgiel kamienny, w 2,5% olej opałowy, oraz w 0,5% gaz. Odnawialnych źródeł takich jak np. energia słoneczna nie stosuje się. 4. Rynek pracy Gmina Nowe Piekuty jest obszarem typowo rolniczym. Większość mieszkańców gminy (93,3%) zajmuje się rolnictwem. Około 5% mieszkańców pracuje w sektorze administracji, edukacji i zdrowia, a pozostali mieszkańcy – w sektorze handlu (1,2%) i transportu (0,8%). Strukturę zatrudnienia na terenie gminy przedstawia tabela nr 5. Tabela 5 Liczba osób zatrudnionych według rodzajów działalności w 2003 r. SEKTOR Liczba osób zatrudnionych Rolnictwo i gospodarstwa rolne 2010 Handel 26 Transport, składowanie, łączność 18 Administracja, edukacja, zdrowie 101 Tabela 6 Liczba bezrobotnych w gminie Nowe Piekuty w odniesieniu do powiatu wysokomazowieckiego w 2001 r. Wyszczególnienie Ogółem Z liczby ogółem Absolwenci Zwolnieni z przyczyn dotyczących zakładu pracy Z prawem do zasiłku W wieku 18-44 lata Pozostający bez pracy powyżej 12 miesięcy Wysokomazowiecki 3527 287 85 377 2929 1872 Nowe Piekuty 183 14 1 14 173 96 5. Przedsiębiorstwa Na terenie gminy Nowe Piekuty nie ma zakładów przemysłowych. Występują tu dwa większe przedsiębiorstwa: · Regionalny Przedstawiciel „TYMBARK” S. A. Nowe Piekuty, · Handel Spożywczy – Hurt – Detal. Według danych GUS na koniec roku 2002, na terenie gminy Nowe Piekuty znajdowały się 23 sklepy, z czego 10 to sklepy ogólno-spożywcze, 1 sklep z odzieżą i 1 sklep z meblami i sprzętem oświetleniowym. 6. Finanse W 2003 roku przychody gminy Nowe Piekuty, po raz pierwszy od roku 2000 były wyższe od kosztów. Gmina planuje, że w roku 2004 sytuacja ta utrzyma się, i że przychody w dalszym ciągu będą przewyższać poniesione koszty. Przychody i wydatki gminy Nowe Piekuty przedstawia tabela nr 7. Tabela 7 Sytuacja finansowa gminy Nowe Piekuty (tys. zł.) Wyszczególnienie 2000 r. 2001 r. 2002 r. 2003 r. Plan 2004 r. PRZYCHODY OGÓŁEM 7.365,- 5.708,- 5.865,- 6115,- 6259,- w tym przychody własne 784,- 797,- 987,- 1302,- 1760,- WYDATKI OGÓŁEM 6.031,- 7.214,- 6.573,- 5905,- 5658,- w tym inwestycje bieżące: 1.655,- 2.199,- 1.341,- 415,- 250,- · na inwestycje służące ochronie środowiska 93,- 144,- 20,- - 40,- · na inwestycje służące gospodarce wodnej 90,- 103,- 48,- - - Przychody budżetu gminy przypadające na jednego mieszkańca w gminie w roku 2003 (1,41 tys. zł/osobę) kształtowały się na poziomie nieco wyższym niż w powiecie wysokomazowieckim (1,35 tys. zł/osobę), oraz podobnym poziomie do innych gmin w powiecie wysokomazowieckim.