Analiza SWOT

2005-03-30 1453
Art. czytany: 10031 razy

Analiza SWOT 1. Czynniki wewnętrzne 1.1 Atuty Stan przyrody i środowiska 1. czyste środowisko przyrodnicze – gmina charakteryzuje się czystym powietrzem atmosferycznym i niewielkim zanieczyszczeniem środowiska, co decyduje o jej znaczeniu w całości makroregionu funkcjonalnego „Zielone Płuca Polski', 2. wysoka jakość gleb – gleby I-IV klasy bonitacyjnej stanowią 76% powierzchni gruntów ornych, 3. niski poziom chemizacji środowiska naturalnego, 4. brak gruntów zdegradowanych, 5. dobry stan zdrowotny lasów, przejawiający się niskim stopniem defoliacji (opadaniem liści), oraz małymi odbarwieniami aparatu asymilacyjnego, 6. korzystne warunki geośrodowiskowe (niewielkie zagrożenie powodziowe, stosunkowo nieduża erozja), Stan infrastruktury służącej ochronie środowiska 1. zamknięcie wszystkich nielegalnych wysypisk odpadów, w tym zlikwidowano 3 nielegalne wysypiska odpadów o powierzchni około 1 ha. 2. składowanie odpadów komunalnych na miejskim składowisku, urządzonym zgodnie z wymogami ochrony środowiska, 3. dobrze rozbudowana sieć wodociągowa, gmina jest zwodociągowana w 100%, 4. planowana budowa oczyszczalni ścieków we wsi Krasowo Częstki – w latach 2004-2011, 5. planowana budowa przyzagrodowych oczyszczalni ścieków – w latach 2005-2009, 6. planowana rekultywacja zamkniętych wysypisk – gmina planuje zrekultywować 3 wysypiska o powierzchni około 1,9 ha. Sfera gospodarcza 1. brak zakładów przemysłowych, a co za tym idzie – brak emisji zanieczyszczeń z przemysłu oraz ścieków i odpadów przemysłowych, 2. prowadzenie gospodarki rolnej nieingerującej w środowisko przyrodnicze, oraz rozwój przyjaznych środowisku naturalnemu form gospodarowania, 3. stopniowe wdrażanie zasad gospodarki leśnej, sprzyjającej zachowaniu różnorodności biologicznej, 4. odpowiednie warunki dla rozwoju rolnictwa ekologicznego i integrowanego, 5. predyspozycje do produkcji zdrowej żywności, 6. warunki sprzyjające rozwojowi wykorzystania odnawialnych źródeł energii tj. energia wodna, pochodząca z biomasy, słoneczna, pompy cieplne, 7. walory turystyczne: sąsiedztwo Narwiańskiego Parku Narodowego, Biebrzańskiego Parku Narodowego, oraz rzeki Nurzec. Sfera społeczna 1. stosunkowo wysoka gęstość zaludnienia, wynosząca 38 osób/km2, przy średniej 26 osób/km2 dla terenów wiejskich na obszarze województwa podlaskiego, 2. niski stopień urbanizacji obszaru, analizowana gmina jest obszarem wiejskim, 3. rosnące kwalifikacje i doświadczenie administracji obszarów chronionych, lasów państwowych oraz kadry zajmującej się ochroną środowiska w urzędzie gminy, 4. działalność edukacyjna, zwiększająca świadomość społeczeństwa w zakresie ochrony środowiska, prowadzona przez pracowników obszarów chronionych i członków proekologicznych organizacji pozarządowych, tj. np.: konkursy, zajęcia aktywnej edukacji terenowej, sprzątanie świata, „Dzień Ziemi”. 1.2 Słabości Stan przyrody i środowiska 1. bardzo niska lesistość gminy wynosząca 16,2%, przy lesistości województwa podlaskiego 29,6%, oraz Polski 29,4%, 2. brak terenów o szczególnych walorach przyrodniczych, prawnie chronionych – na terenie gminy występują jedynie 2 pomniki przyrody, 3. mała odporność drzewostanów silnie przekształconych gospodarczo na działanie czynników biotycznych, a szczególnie na gradacje owadów, 4. zanikanie i/lub dewastacja drobnych zbiorników wodnych na obszarach użytkowanych rolniczo, oraz bogatych przyrodniczo enklaw śródpolnych, 5. niedostateczna retencja wód w zlewniach, 6. urbanizacja terenów cennych przyrodniczo i krajobrazowo, 7. brak dostatecznie rozbudowanej sieci korytarzy ekologicznych, 8. surowy klimat panujący w regionie północno-wschodniej Polski, 9. duża podatność gleb na czynniki erozyjne. Stan infrastruktury służącej ochronie środowiska 1. brak sieci kanalizacyjnej, ścieki są zbierane w szambach lub osadnikach gnilnych, skąd wywożone są na pola, 2. brak komunalnej oczyszczalni ścieków. Sfera gospodarcza 1. brak własnych środków finansowych do wykorzystania przyszłych programów pomocowych, 2. ograniczony dostęp do środków finansowych na rozbudowę i modernizację infrastruktury służącej ochronie środowiska, 3. wzrost zanieczyszczeń komunikacyjnych, hałasu i wibracji, spowodowany zwiększaniem się liczby samochodów, oraz brakiem wyraźnej poprawy stanu nawierzchni dróg. Sfera społeczna 1. brak wyraźnego wzrostu świadomości społecznej, dotyczącej konieczności gospodarowania w sposób przyjazny dla przyrody i środowiska, brak indywidualnych nawyków i postaw proekologicznych, tj. segregacja odpadów, oszczędność wody, nie zaśmiecanie lasów itp., 2. zbyt mało rozpowszechniona wiedza na temat technicznych i organizacyjnych rozwiązań służących ochronie środowiska, tj. nowe prawo ochrony środowiska, najlepsze dostępne techniki itp., 3. system kształcenia niedostosowany do potrzeb o charakterze agrarnym, 4. niekorzystna struktura wieku ludności, 5. ogólny niski poziom wykształcenia mieszkańców, 6. niskie dochody ludności. Sfera prawna i polityczna 1. brak inwentaryzacji i waloryzacji stanu przyrody gminy, 2. brak monitoringu środowiska na terenie gminy, 3. brak planów ochrony niektórych obiektów o wysokich walorach przyrodniczych, 4. niedostateczne finansowanie czynnej ochrony przyrody oraz monitoringu środowiska, 5. mało skuteczne egzekwowanie obowiązujących przepisów, zwłaszcza w zakresie gospodarki odpadami, 6. zbyt tolerancyjny stosunek wymiaru sprawiedliwości do sprawców przestępstw i wykroczeń przeciwko przyrodzie i środowisku, 7. niedostateczna znajomość przepisów ochrony przyrody i środowiska, 2. Czynniki zewnętrzne 2.1 Szanse Sfera przyrodnicza 1. możliwość wdrożenia programów rolno-środowiskowych Unii Europejskiej, 2. możliwość uzyskania zewnętrznego (krajowego i/lub zagranicznego) wsparcia finansowego programów ochrony różnorodności przyrodniczej oraz realizacji programu zalesiania gruntów o niskiej przydatności rolniczej, 3. wspieranie inicjatyw samorządów, organizacji i instytucji zmierzających do uzyskania pomocy finansowej programów UE na rozwój infrastruktury ochrony środowiska, 4. wspieranie inicjatyw podmiotów gospodarczych zmierzających do uzyskania dofinansowania inwestycji eliminujących zagrożenia dla środowiska i wspierających rozwój zrównoważony ze środków krajowych i zagranicznych, 5. skoordynowanie działań proekologicznych na wszystkich szczeblach administracji rządowej i samorządowej, 6. wzrost zainteresowania ochroną środowiska. Sfera społeczno – gospodarcza 1. wzrost zainteresowania i popytu na produkty ekologiczne, 2. sąsiedztwo dużych aglomeracji miejskich tj.: Warszawa, Białystok, oraz Olsztyn, pełniących funkcję centrum edukacyjnego, w tym szkolnictwa wyższego, oraz rynku zbytu, 3. położenie gminy przy drodze wojewódzkiej nr 659 oraz linii kolejowej Warszawa – Białystok, 4. bliskość chłonnego rynku wschodniego. Sfera prawna i polityczna 1. nowe przepisy ochrony środowiska, w tym przepisy związane z koniecznością wykonywania ocen oddziaływania inwestycji na środowisko i monitoringu stanu środowiska, 2. nowe zasady finansowania inwestycji oraz działań proekologicznych, np. wprowadzenie preferencyjnych kredytów, ulg podatkowych, czy dotacji z budżetu państwa, 3. możliwość uzyskiwania dotacji i pożyczek z funduszy krajowych i zagranicznych na inwestycje zmniejszające uciążliwość gospodarki dla środowiska oraz na rozwój infrastruktury, 4. wdrożenie instrumentów prawno-ekonomicznych, mobilizujących do realizacji inwestycji proekologicznych, wynikających ze strategii krajowych, oraz przyjętych zobowiązań międzynarodowych, 5. nakaz prawny wykonania programów ochrony środowiska przez jednostki administracji samorządowej, oraz planów ochrony parków narodowych, krajobrazowych i rezerwatów przyrody, 6. wzrost uspołecznienia procesów podejmowania decyzji mających wpływ na stan środowiska, 7. doskonalenie krajowego systemu edukacji środowiskowej. 2.2 Zagrożenia Sfera przyrodnicza i społeczno - gospodarcza 1. intensyfikacja produkcji rolnej prowadząca do wzrostu nawożenia, stosowania środków chemicznej ochrony roślin, homogenizacji użytków rolnych oraz zaniku lokalnych odmian roślin uprawnych i ras zwierząt hodowlanych, 2. nieefektywne systemy gospodarki odpadami na terenach wsi, 3. mało rozwinięta infrastruktura techniczna służąca ochronie środowiska, Sfera prawna i polityczna 1. brak skutecznych przepisów z zakresu budownictwa i zagospodarowania przestrzennego, które by zabezpieczały krajobraz przed degradacją, 2. silna konkurencja o środki na ochronę środowiska ze źródeł unijnych. 3. Wnioski z analizy SWOT Analiza SWOT, polega na ustaleniu i analizie mocnych i słabych stron gminy oraz szans i zagrożeń, jakie stwarza otoczenie, co pozwala na budowę strategii działania, określenia celów i zadań własnych gminy na przyszłość. Prawidłowym kierunkiem działań jest wzmacnianie mocnych stron i wykorzystywanie szans, oraz eliminowanie słabych strony i omijanie zagrożeń. Po przeprowadzeniu analizy SWOT można wysnuć następujące wnioski: 1. Największym atutem gminy jest czyste środowisko przyrodnicze, oraz jej lokalizacja w makroregionie „Zielonych Płuc Polski”, którą można wykorzystać dla promocji gminy dla celów turystycznych, agroturystycznych, oraz przy produkcji zdrowej ekologicznej żywności. 2. Główną słabością gminy jest nierozwiązana gospodarka ściekowa (brak kanalizacji i oczyszczalni – ścieki wylewane na pola). Ponadto: bardzo mała lesistość gminy, oraz brak planów ochrony niektórych obiektów o wysokich walorach przyrodniczych (brak inwentaryzacji i waloryzacji stanu przyrody). 3. Dużą szansą dla gminy są nowe przepisy ochrony środowiska (głównie przepisy związane z koniecznością wykonywania ocen oddziaływania inwestycji na środowisko i monitoringu stanu środowiska), wspieranie inwestycji proekologicznych (preferencyjne zasady finansowania, dotacje i pożyczki), jak również wzrost popytu na agroturystykę i turystykę przyrodniczą oraz na produkty ekologiczne. 4. Istotnym zagrożeniem dla gminy jest intensyfikacja produkcji rolnej, prowadząca do wzrostu nawożenia i stosowania środków chemicznej ochrony roślin (zagrożenie dla środowiska), oraz homogenizacja użytków rolnych (zanik lokalnych gatunków roślin uprawnych i ras zwierząt hodowlanych).